Hollanda'da ruh sağlığı desteğine ulaşmanın kendine özgü bir yolu var: önce aile hekimine (huisarts) gidiyorsunuz, o değerlendiriyor, gerekirse muayenehanedeki ruh sağlığı görevlisine (POH-GGZ) yönlendiriyor, daha ileri bir destek gerekiyorsa sevk mektubuyla uzman kuruluşlara geçiliyor. Sistem düzenli işliyor ama iki noktada zorlayabiliyor: bekleme süreleri ve dil.
Görüşmelerimi görüntülü olarak yürütüyorum ve Türkçe çalışıyorum. Hollanda'nın neresinde olursanız olun, sıra beklemeden ve ana dilinizde başlayabilirsiniz. Türkiye'de, Kuşadası merkezli çalışıyorum.
Bu çalışma kimler için uygun?
- Huisarts sürecinde sıra beklerken bu arada bir yerden başlamak isteyenler
- Duygusal konuları Hollandaca anlatmakta zorlanan, ana dilinde konuşmak isteyenler
- Türkiye'den yeni taşınmış ve uyum sürecinde zorlananlar
- Hollanda'da büyüyen çocuklarıyla iletişimde zorlanan ebeveynler
- Türkiye'de başladığı terapi sürecini burada sürdürmek isteyenler
- İlişkisindeki zorlukları ortak bir dilde konuşmak isteyen çiftler
Hollanda'dan bir görüşme nasıl işler?
-
Randevu talebi
Randevu sayfasından uygun gün ve saati seçersiniz. Sevk mektubu, aile hekimi onayı ya da başka bir belge gerekmez.
-
Teyit
Talebiniz 24 saat içinde teyit edilir. Formda e-posta bırakırsanız teyit ve görüşme bağlantısı e-postayla da gelir; yurt dışından bu genellikle daha pratik oluyor.
-
Bağlantı
Görüntülü görüşme bağlantısı iletilir. Ayrı bir program kurmanız gerekmez; bilgisayar, tablet ya da telefondan katılabilirsiniz.
-
İlk görüşme
Sizi buraya getiren konuyu, ne zamandır sürdüğünü ve neyi değiştirmek istediğinizi konuşuruz. Sonunda nasıl ilerleyebileceğimize dair bir çerçeve çıkarırız.
-
Devam eden görüşmeler
Sıklığa birlikte karar veririz. Çoğu süreç haftada bir görüşmeyle başlar, ilerledikçe aralık açılabilir.
Beklerken başlamak
Hollanda'da uzman ruh sağlığı hizmetine erişimde bekleme süreleri, resmî olarak hedeflenen sürelerin üzerine çıkabiliyor. Bu, zor bir dönemden geçen biri için uzun bir süre demek — özellikle uyku bozulmuşsa ya da işe gitmek zorlaşmışsa.
Benimle yapılan görüşmeler o sistemin yerine geçmez. Ama beklerken hiçbir şey yapmadan durmak zorunda da değilsiniz. Bu dönemde konuşmaya başlamak, hem yükü hafifletebilir hem de sıra geldiğinde ne üzerine çalışmak istediğinizi netleştirmiş olmanızı sağlar.
Bazı danışanlar iki süreci bir arada yürütüyor: Hollanda'daki tedaviyi sürdürüp ana dilde konuşmak için ayrıca görüşme yapıyor. Bu mümkün; yalnızca iki tarafın da neyi yürüttüğünden haberdar olması iyi olur.
Ana dilin farkı
Hollandacası akıcı olan danışanlar bile duygusal konularda tıkanabiliyor. Bunun sebebi kelime bilgisi değil: duyguların, çocukluk anılarının ve aile içi sahnelerin kayıtlı olduğu dil çoğu zaman ana dildir. O sahneyi başka bir dilde anlatmak, araya bir çeviri katmanı koyar ve duyguyu bir adım uzağınızda tutar.
Aile ve kimlik konularında bu fark daha da belirginleşiyor. Anneannenizin söylediği bir cümleyi Hollandacaya çevirdiğinizde, cümlenin taşıdığı ağırlık aynı kalmıyor.
Bu, Hollandaca terapinin işe yaramayacağı anlamına gelmiyor. Seçme imkânınız varsa ana dilin bir kolaylık sağladığını söylüyorum, o kadar.
Hollanda'daki Türkiyeli danışanlarda sık gördüğüm temalar
Kuşak farkı en sık gelenlerden biri. Hollanda'da doğup büyümüş çocuklarla Türkiye'de büyümüş ebeveynler arasında yalnızca dil değil, mahremiyet, özerklik ve sınır anlayışı da farklılaşabiliyor. Ebeveyn kendini dışlanmış hissederken çocuk baskı altında hissedebiliyor.
İkinci tema aidiyet. Türkiye'ye gidildiğinde "buralı değilsin", Hollanda'da "yabancı" hissi taşımak, kişiyi iki yerde de tam yerleşememiş bırakabiliyor. Bu his çoğu zaman dile getirilmiyor.
Üçüncüsü uzaktaki aile. Türkiye'deki bir yakının hastalığı, yaşlanan ebeveynler ya da bir kayıp, mesafeyle birlikte daha ağır taşınıyor. Cenazeye yetişememek, üzerine konuşulmadığında yıllarca kalabilen bir yük bırakıyor.
Saat farkı ve planlama
Türkiye yıl boyunca sabit saat kullanıyor; Hollanda ise yaz ve kış saati uyguluyor. Sonuç: Türkiye, Hollanda'dan yazın 1 saat, kışın 2 saat ileride.
Yani takvimde 17:00 görünen bir randevu, Hollanda'da yazın 16:00, kışın 15:00'e denk gelir. Takvimdeki tüm saatler Türkiye saatiyle gösteriliyor.
Çalışma saatlerim Türkiye saatiyle Pazartesi–Cumartesi 09:00–18:00. Tam gün çalışıyorsanız akşam saatleri dar kalabilir; sabah erken saatler ya da Cumartesi çoğu danışan için daha uygun oluyor.
Sınırlarım
Türkiye'de mezun olmuş ve Türkiye'de çalışan bir psikoloğum. Verdiğim hizmet Türkçe psikolojik danışmanlıktır; Hollanda sağlık sistemi içinde yürüyen bir tedavinin yerini almaz.
Görüşmeler Hollanda sigortası (zorgverzekering) kapsamında değildir ve eigen risico ile ilişkilendirilemez. Resmî tanı, rapor, ilaç düzenlemesi ya da işvereninize sunacağınız bir belge gerekiyorsa bunları oradaki sistemden almanız gerekir; ben sağlayamam.
Bazı tablolar uzaktan çalışmaya uygun değildir: akut kriz halleri, kendine zarar verme riski, yakın takip gerektiren durumlar. Böyle bir tablo görürsem açıkça söyler, bulunduğunuz yerde destek almanız için yönlendiririm.
Acil bir durumdaysanız Türkiye'deki numaraları değil, bulunduğunuz ülkenin acil hattını arayın. Hollanda dahil Avrupa Birliği genelinde acil numara 112'dir.
Sık sorulan sorular
Huisarts'tan sevk almam gerekir mi?
Hayır. Benimle görüşmek için sevk mektubu ya da herhangi bir belge gerekmiyor. Sevk, Hollanda sistemi içindeki hizmetler için gerekli.
Sigortam karşılar mı?
Hayır. Türkiye'de çalışan bir psikologla yapılan görüşmeler Hollanda sigorta sistemi kapsamında değildir.
Hollanda'daki tedavime devam ederken sizinle de görüşebilir miyim?
Mümkün. Yalnızca hangi çalışmanın nerede yürüdüğünün karışmaması için ilk görüşmede bunu netleştirmemiz iyi olur.
Saat farkı nasıl işliyor?
Takvimdeki saatler Türkiye saatine göredir. Türkiye, Hollanda'dan yazın 1 saat, kışın 2 saat ileridedir.
Rapor ya da tanı belgesi alabilir miyim?
Hayır. Resmî tanı, rapor ve ilaç düzenlemesi hekim yetkisindedir ve bulunduğunuz ülkenin sistemi içinde yürür.
Ödemeyi nasıl yapıyorum?
Ödeme yöntemini ve koşulları randevu teyidi sırasında konuşuyoruz. Yurt dışından katılanlar için uygun bir yol birlikte belirlenir.
Eşimle birlikte katılabilir miyiz?
Evet, çift görüşmesi yapıyorum. İkinizin de rahatça konuşabileceği sakin bir ortamdan katılmanız yeterli.
Acil bir durumda ne yapmalıyım?
Bulunduğunuz ülkenin acil hattını arayın; Hollanda dahil AB genelinde 112. Randevu sistemi acil durumlar için uygun değildir.
Sıra beklerken konuşmaya başlayabilirsiniz
Uygun günleri görün, size uyan saati seçin. Talebiniz 24 saat içinde teyit edilir; e-posta bırakırsanız teyit e-postayla da gelir.